Ponad 69 tys. zł kosztowała renowacja zabytkowej kapliczki w Brąswałdzie, w gminie Dywity. Obiekt pochodzi z 1786 roku. Dzięki pracom konserwatorskim odzyskał historyczną kolorystykę, pierwotny układ nisz i detale architektoniczne. Co ciekawe, podczas remontu odkryto ślady wcześniejszych przebudów, które zmieniły wygląd kapliczki.

Kapliczka stoi u podnóża wzgórza, na którym znajduje się kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów w Brąswałdzie. Ma formę przysadzistego słupa na planie kwadratu. W jej ścianach znajdują się wnęki przeznaczone na figury. Całość przykrywa czterospadowy dach zwieńczony metalową chorągiewką.

Obiekt wyróżnia się także na tle warmińskiej architektury sakralnej. Nawiązuje do kapliczek brogowych, spotykanych w innych regionach Polski. Na Warmii taka forma należy do rzadkości.

Konserwatorzy odkryli pierwotny wygląd kapliczki

Renowacja przyniosła kilka niespodzianek. Po usunięciu wtórnych tynków i wykonaniu odkrywek okazało się, że kapliczka była wcześniej przebudowywana. Zmieniono między innymi kształt i układ bocznych nisz. Od frontu dobudowano również fragment muru, który wpłynął na proporcje budowli.

Badania pozwoliły ustalić wcześniejszą kolorystykę i fakturę tynków. Elewacje otrzymały ciepły, wapienny odcień bieli. Nisze pomalowano na kobaltowo. Kolor ten nawiązuje do nieboskłonu.

Przywrócono także pierwotny układ wnęk. Usunięto wtórny drewniany płotek. Zdecydowano natomiast o pozostawieniu zadaszenia, ponieważ nie udało się jednoznacznie ustalić jego pierwotnej formy.

Prace objęły również drewniane elementy konstrukcji. Naprawiono lub wymieniono zniszczone belki, wzmocniono fundamenty i wykonano izolację. Odnowiono kamienny cokół oraz tynki.

Marmurowa rzeźba wróciła na swoje miejsce

Jednym z ciekawszych odkryć było ustalenie materiału, z którego wykonano rzeźbę piety umieszczoną na frontowej ścianie kapliczki. Początkowo przypuszczano, że jest gipsowa. Okazało się jednak, że wykonano ją z marmuru, prawdopodobnie włoskiego.

Nastomiast drewniany krucyfiks został oczyszczony, zabezpieczony i przeniesiony na tylną ścianę kapliczki.

Powiat odnawia warmińskie kapliczki

Renowacja kapliczki w Brąswałdzie jest częścią programu „Ratujemy kapliczki warmińskie”. Powiat Olsztyński prowadzi go od 2023 roku we współpracy z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków i samorządami gminnymi. Każdego roku prace obejmują kilkanaście obiektów. W obecnej kadencji samorząd odnowił już około 40 kapliczek.

Wybór Brąswałdu nie był przypadkowy. Miejscowość zajmuje ważne miejsce w historii regionu. Jest związana między innymi z Marią Zientarą-Malewską i księdzem Walentym Barczewskim. Oboje działali na rzecz zachowania polskości i języka polskiego na Warmii.

Całkowity koszt renowacji przekroczył 69 tys. zł. Powiat Olsztyński otrzymał na ten cel 25 tys. zł dofinansowania z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Za dalszą opiekę nad obiektem odpowiadać będzie Powiatowa Służba Drogowa w Olsztynie.