Wojna zabrała Braniewu ratusz. Po 80 latach miasto chce go odzyskać. Odbudowa historycznego budynku ma domknąć długą i kosztowną historię powojennych strat.
W centrum Braniewa od lat widać pustą przestrzeń ogrodzoną siatką, z odsłoniętymi fundamentami i planszami pokazującymi możliwy wygląd przyszłej zabudowy. To właśnie w tym miejscu planowana jest odbudowa dawnego ratusza – budynku, który przez stulecia pełnił kluczową rolę w historii miasta i administracyjnej Warmii.
Braniewo, położone kilka kilometrów od granicy z Rosją, wyjątkowo dotkliwie doświadczyło skutków II wojny światowej. Zniszczenia objęły ponad 80 procent zabudowy miasta. Dawny ratusz, wzniesiony w XIV wieku, nie przetrwał walk z 1945 roku. Pierwsze sowieckie bomby spadły na Braniewo 5 lutego, a dzień później budynek ratusza został trafiony pociskiem artyleryjskim i zamknięty dla mieszkańców. W kolejnych dniach obiekt był bombardowany przez lotnictwo Armii Czerwonej. W krótkim czasie miasto zostało niemal całkowicie zrujnowane.
Po wojnie ruiny ratusza rozebrano, cegły wykorzystano przy odbudowie Warszawy, a miejsce po budynku na lata zamieniono w skwer.
Dopiero niedawno miasto wróciło do tej historii w sposób dosłowny. Prace archeologiczne pozwoliły odsłonić zachowane fundamenty i lepiej poznać konstrukcję dawnej budowli. To pierwszy etap większego planu, którego celem jest pełna odbudowa ratusza w historycznej formie.
Nowy ratusz ma jak najwierniej odtwarzać wygląd obiektu sprzed zniszczeń wojennych. Mieszkańcy jasno sygnalizują, że oczekują rekonstrukcji „jeden do jednego”, bez nowoczesnych interpretacji. Gotycka bryła ma ponownie wpisać się w dawny układ przestrzenny centrum Braniewa.
W przyszłości odbudowany ratusz nie ma być pustym pomnikiem przeszłości. W planach są funkcje reprezentacyjne, w tym sala ślubów, a także przestrzenie użytkowe dostępne dla mieszkańców i odwiedzających. Chodzi o to, by budynek znów był realnie wykorzystywany, a nie tylko oglądany z zewnątrz.
Największą barierą pozostają pieniądze. Koszt inwestycji szacowany jest na kilkadziesiąt milionów złotych, co dla miasta tej wielkości oznacza konieczność sięgnięcia po wsparcie zewnętrzne. Braniewo stara się o środki krajowe i europejskie, a projekt zgłaszany jest jako wyjątkowy w skali kraju – niewiele miast decyduje się dziś na tak konsekwentną rekonstrukcję utraconego zabytku.
Sprawa ma też wyraźny kontekst współczesny. Położenie przy granicy, które przez lata sprzyjało handlowi i współpracy, dziś stało się źródłem niepewności. Władze miasta podkreślają, że w takich realiach znaczenie mają również działania symboliczne, pokazujące ciągłość i odporność lokalnej wspólnoty.
Braniewo przez wieki było ważnym ośrodkiem administracyjnym, handlowym i edukacyjnym. Wojna brutalnie przerwała ten rozwój, a wiele strat nigdy nie zostało odrobionych. Odbudowa ratusza ma być jednym z ostatnich brakujących elementów tej długiej, powojennej układanki.
Na razie projekt pozostaje na etapie przygotowań i badań, ale samorząd nie ukrywa ambicji. Jeśli uda się zdobyć finansowanie i zakończyć kolejne etapy prac, w centrum Braniewa znów stanie budynek, którego brak przez dekady był aż nazbyt widoczny.
