5 i 6 czerwca 1991 roku Jan Paweł II odwiedził Olsztyn podczas swojej czwartej pielgrzymki do Polski. Od tych wydarzeń, które zgromadziły na Warmii setki tysięcy wiernych, mija właśnie 35 lat.
Pobyt papieża na Warmii był częścią pielgrzymki poświęconej Dekalogowi. W Olsztynie Jan Paweł II nawiązał do ósmego przykazania – „Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu” – wskazując na znaczenie prawdy w życiu osobistym, społecznym i publicznym. Jego homilia należała do najważniejszych wystąpień wygłoszonych podczas tej pielgrzymki.
Dwa dni pełne spotkań
Program wizyty był bardzo intensywny. Ojciec Święty poświęcił nowy gmach Wyższego Seminarium Duchownego „Hosianum” w Redykajnach, odwiedził Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy oraz spotkał się z mieszkańcami regionu.
Kulminacyjnym momentem pobytu była msza święta odprawiona w Olsztynie, na błoniach przy stadionie Stomilu. W nabożeństwie uczestniczyły setki tysięcy wiernych z Warmii, Mazur i innych części kraju. To właśnie tam padły słowa, w których papież dziękował Warmii za lata spotkań z jej przyrodą i mieszkańcami.
- Dziękuję Warmii za papieża (…) stoi przed wami papież, który naprawdę bardzo wiele zawdzięcza tej Warmii, bardzo wiele zawdzięcza tej przyrodzie i bardzo wiele zawdzięcza ludziom tego kraju, bo przecież ludzie i przyroda idą razem – mówił wówczas Jan Paweł II. Wcześniej też nie ukrywał: — Mam bowiem dług wdzięczności wobec tej ziemi, która tyle razy, przez tyle lat udzielała mi schronienia, odpoczynku, dawała możliwość nabrania sił wewnętrznych, uspokojenia. To jest wielkie dobrodziejstwo tej ziemi, tych lasów, tych jezior, z którego korzystałem i które na pewno do dzisiaj jeszcze mi pomaga, więc w imieniu tego co było, i tego, co jest.
Związki z Warmią zaczęły się wcześniej
Karol Wojtyła znał Warmię od dziesięcioleci. Jeszcze jako młody ksiądz uczestniczył w spływach kajakowych po północno-wschodniej Polsce. Szczególne miejsce w tej historii zajmuje wieś Kurki nad Jeziorem Świętym — tuż przy granicy z Warmią, gdzie w sierpniu 1958 roku podczas spływu rzeką Łyną dowiedział się o nominacji na biskupa pomocniczego Krakowa.
W kolejnych latach wracał na Warmię już jako biskup, a następnie kardynał krakowski. Uczestniczył w ważnych wydarzeniach Kościoła warmińskiego, m.in. uroczystościach w Gietrzwałdzie – jednym z najważniejszych sanktuariów maryjnych w Polsce – oraz spotkaniach i wydarzeniach diecezjalnych organizowanych w Olsztynie. W 1967 roku brał udział w koronacji obrazu Matki Bożej Gietrzwałdzkiej, co było jednym z istotnych momentów jego obecności w regionie.
Szczególnym miejscem na mapie jego związków z Warmią jest także Stoczek Klasztorny, gdzie kardynał Stefan Wyszyński był internowany w latach 50. Wojtyła wielokrotnie nawiązywał do tego miejsca w kontekście historii Kościoła w Polsce i pamięci o Prymasie Tysiąclecia.
W 1978 roku, tuż przed wyborem na Stolicę Piotrową, kardynał Wojtyła uczestniczył w Olsztynie w uroczystościach pogrzebowych biskupa warmińskiego Józefa Drzazgi.
Te wieloletnie związki sprawiły, że podczas wizyty w czerwcu 1991 roku Jan Paweł II mówił o Warmii jako o ziemi, która dawała mu możliwość odpoczynku, modlitwy i wewnętrznego wyciszenia – miejscu dobrze mu znanym i bliskim.
Ślady papieskiej obecności
Po 35 latach od wizyty w wielu miejscach regionu nadal można odnaleźć pamiątki związane z Janem Pawłem II. W Olsztynie znajdują się tablice upamiętniające jego pobyt, pomniki oraz miejsca związane z przebiegiem pielgrzymki. Dawny Plac Wolności nosi dziś nazwę Placu Jana Pawła II, a w seminarium zachował się pokój, z którego korzystał podczas pobytu.
Imię papieża noszą również liczne szkoły i instytucje na Warmii. Dla wielu mieszkańców regionu czerwcowa pielgrzymka z 1991 roku pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii Warmii i Olsztyna.
