To jeden z najważniejszych momentów roku – od 20 marca dni będą coraz dłuższe, a wieczorne niebo pełne atrakcji. Równonoc wiosenna symbolicznie i astronomicznie otwiera nowy sezon.

Choć za oknami wiosnę czuć już od kilku dni, to jej astronomiczny początek dopiero przed nami. 20 marca o godzinie 15:46, Ziemia znajdzie się w szczególnym punkcie swojej orbity – nastąpi równonoc wiosenna, która oficjalnie rozpocznie astronomiczną wiosnę na półkuli północnej.

To właśnie w tej chwili Słońce przetnie równik niebieski, a dzień i noc będą niemal równej długości na całej planecie. Od tego momentu dni zaczną się wyraźnie wydłużać, a noce skracać – aż do przesilenia letniego, które w tym roku przypadnie 21 czerwca o godzinie 10:25.

Za tym zjawiskiem stoi precyzyjna mechanika ruchu Ziemi i Słońca. Astronomiczne pory roku wyznaczane są przez pozycję naszej gwiazdy na ekliptyce, czyli jej pozornej drodze na tle gwiazd. W dniu równonocy Słońce znajduje się dokładnie nad równikiem, a w kolejnych tygodniach będzie „wędrować” coraz wyżej nad półkulą północną.

Równonoc wiosenna od wieków fascynowała astronomów i miała ogromne znaczenie praktyczne. Zjawisko to szczegółowo badał Mikołaj Kopernik, dla którego precyzyjne określenie jej momentu było kluczowe m.in. przy ustalaniu daty Wielkanocy. W czasie pobytu w Olsztynie prowadził obserwacje nieba z zamku kapituły warmińskiej, gdzie własnoręcznie wykonał na ścianie krużganku tablicę astronomiczną służącą do wyznaczania momentów równonocy. Jego badania pomogły wykazać niedokładności kalendarza juliańskiego i przyczyniły się do późniejszego wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego.

Tegoroczna wiosna zapowiada się bardzo ciekawie dla miłośników nocnego nieba. Już dziś wieczorem i w nocy z 20 na 21 marca wysoko nad horyzontem zobaczymy Jowisz. Towarzyszyć mu będą charakterystyczne gwiazdozbiory, takie jak Orion i Bliźnięta, a niżej – najjaśniejsza gwiazda nocnego nieba, Syriusz.

Kolejne dni przyniosą jeszcze więcej atrakcji. 23 marca Księżyc pojawi się na tle Plejady – jednego z najbardziej rozpoznawalnych obiektów na wiosennym niebie. Natomiast 25 i 26 marca nasz naturalny satelita zbliży się do Jowisz w efektownej koniunkcji Księżyca z Jowiszem, tworząc jasny duet widoczny wieczorem nad zachodnim horyzontem.

Wiosna to także czas ważnych wydarzeń związanych z nauką i kosmosem. W najbliższych tygodniach przypadają m.in. Międzynarodowy Dzień Ziemi oraz Międzynarodowy Dzień Załogowych Lotów Kosmicznych, upamiętniający historyczny lot Jurija Gagarina. Będzie też Międzynarodowy Tydzień Ciemnego Nieba, Międzynarodowy Dzień Astronomii czy Międzynarodowy Dzień Światła.

Coraz dłuższe dni i cieplejsze wieczory to dobry moment, by częściej patrzeć w niebo. Wiosenny sezon obserwacyjny właśnie się zaczyna – i wiele wskazuje na to, że będzie naprawdę widowiskowy.