Niemieckie bojówki zdemolowały jego plebanię, gestapo dwukrotnie go aresztowało, a hitlerowska prasa urządziła na niego nagonkę. Wacław Osiński pozostał jednak niezłomny w walce o polskość Warmii.
Wacław Osiński urodził się 2 grudnia 1868 roku w Sztumskim Polu k. Sztumu. Podobnie jak jego brat Bolesław, związał swoje życie z wiarą i działalnością społeczną. Edukację rozpoczął w słynnym Collegium Marianum w Pelplinie, maturę zdał w Malborku, a studia teologiczne odbył w Seminarium Duchownym w Braniewie. Święcenia kapłańskie przyjął w październiku 1894 roku w katedrze we Fromborku.

Swoją misję duszpasterską i społeczną zaczynał jako wikariusz w Gietrzwałdzie (1894–1899) – miejscu słynnych objawień, które silnie oddziaływały i sprzyjały pielęgnowaniu polskiej tożsamości. Następnie objął probostwo w Opaleńcu k. Szczytna, a od 1904 aż do 1933 roku przez blisko trzydzieści lat kierował polską parafią w Butrynach pod Olsztynem. To tam w 1911 roku założył Katolicki Związek Robotniczy, dbając o podmiotowość ekonomiczną i społeczną miejscowych robotników.
Kampania plebiscytowa i warszawskie salony
Prawdziwym testem przywództwa dla księdza Osińskiego okazał się czas tuż po I wojnie światowej. Jako obdarzony niezwykłym talentem retorycznym mówca porywał tłumy na wiecach przedplebiscytowych. W 1919 roku objął funkcję wiceprezesa Polskiej Rady Ludowej dla Warmii. Już wcześniej, bo w latach 1893–1905, angażował się w działalność wydawniczą, redagując gazetę „Warmiak”, a w kluczowym momencie plebiscytowej „gorączki” (w czerwcu 1920 roku) kierował „Przyjacielem Ludu Warmińskiego” – organem prasowym Związku Towarzystw Ludowych, którego był patronem.
Gdy plebiscyt zakończył się porażką strony polskiej, ks. Osiński nie załamał rąk. Jesienią 1920 roku wraz z Janem Baczewskim udał się z pilną misją do Warszawy. Spotkał się tam z premierem Wincentym Witosem oraz kierownictwem Ministerstwa Spraw Zagranicznych, bezkompromisowo domagając się od polskich władz realnej opieki i pomocy materialnej dla rodaków, którzy pozostali w granicach Niemiec.

Samotny radny i filar Związku Polaków
Ksiądz Osiński posiadał ogromny mandat zaufania społecznego. W 1919 roku wybrano go do sejmiku powiatowego w Olsztynie. Zasiadał w nim nieprzerwanie do 1933 roku, pod koniec kadencji będąc już jedynym polskim radnym w tym gremium.
Jego talent organizacyjny przyniósł owoce w postaci budowy struktur kluczowych organizacji ruchu polskiego – nie tylko o zasięgu regionalnym:
- Był współzałożycielem i prezesem Związku Polaków w Prusach Wschodnich (listopad 1920 roku).
- Zasiadał w Radzie Naczelnej Związku Polaków w Niemczech (od 1922 roku).
- Przez szesnaście lat (1923–1939) pełnił funkcję prezesa IV Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech z siedzibą w Olsztynie.
- Kierował najważniejszymi polskimi instytucjami gospodarczymi: Radą Nadzorczą Banku Ludowego oraz Spółdzielnią Rolniczo-Handlową „Rolnik” w Olsztynie.
Niezwykle ważną kartą w jego życiorysie była walka o edukację. Jako wieloletni prezes Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego w Olsztynie osobiście organizował sieć polskich szkół na Warmii. Wspierał również młodzież, będąc od 1935 roku opiekunem polskiego harcerstwa na Warmii i Powiślu.
Na celowniku
Aktywność kapłana doprowadzała do wściekłości niemieckich szowinistów. W latach 30. stał się celem bezpardonowych ataków hitlerowskiej prasy. W marcu 1933 roku nieomal doszło do tragedii – nazistowskie bojówki zdemolowały plebanię w Butrynach, a Wacław Osiński ledwo zdołał ujść z życiem. W tym samym czasie, podczas obrad sejmiku powiatowego w Olsztynie, któremu przewodniczył jako najstarszy wiekiem radny, został publicznie znieważony przez hitlerowców.
Nękany przez władze państwowe i nieznajdujący oparcia u niemieckich władz kościelnych, w czerwcu 1933 roku został zmuszony do przejścia w stan spoczynku. Przeprowadził się do Olsztyna, gdzie w ukryciu nadal kierował ruchem polskim, m.in. przewodnicząc wielkiemu sejmikowi IV Dzielnicy w styczniu 1938 roku.

Wojenne losy i nagła śmierć
Wybuch II wojny światowej, podobnie jak innym liderom ruchu polskiego, przyniósł Wacławowi Osińskiemu natychmiastowe aresztowanie. Podobnie jak Seweryn Pieniężny, ksiądz Osiński trafił do obozu koncentracyjnego w Hohenbruch. Na szczęście nie spotkał go los redaktora i wydawcy „Gazety Olsztyńskiej”. Wstawił się za nim ksiądz Jan Hanowski i nestor ruchu polskiego na Warmii został jesienią 1939 roku zwolniony i wrócił do Olsztyna. Trudne doświadczenie nie załamało księdza. Już w grudniu 1939 roku gestapo aresztowało go ponownie za organizowanie pomocy dla polskich jeńców wojennych. Sąd skazał go na dziewięć miesięcy więzienia, co dla starszego, schorowanego człowieka było wyrokiem śmierci. Ponownie pomógł ks. Hanowski, dzięki któremu karę zamieniono na areszt w olsztyńskim szpitalu.
Koniec życia kapłana był dramatyczny. Jesienią 1944 roku, w związku ze zbliżającym się frontem, schorowany duchowny został przymusowo ewakuowany w głąb Niemiec. Skrajnie wycieńczony zdołał dotrzeć jedynie do Wejherowa. Zmarł tam 17 marca 1945 roku, zaledwie kilka dni po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną.
Ksiądz Wacław Osiński zapisał się w pamięci Warmiaków jako niezłomny trybun ludowy, który dla obrony wiary, języka polskiego i ludzkiej godności poświęcił swoje zdrowie i zaangażowanie, czyniąc powyższe wartości integralnym elementem swojej posługi kapłańskiej. Spoczął na cmentarzu w Wejherowie, z dala od ukochanej Warmii. Od lat czynione są starania, by szczątki księdza przenieść chociażby do Butryn. Może uda się to przy okazji którejś z kolejnych rocznic?