Na Warmii zmienił bieg historii. 19 lutego świętujemy Dzień Nauki Polskiej i urodziny człowieka, który „ruszył Ziemię” – a przez 40 lat był naszym sąsiadem z Lidzbarka Warmińskiego, Olsztyna i Fromborka.

19 lutego obchodzimy Dzień Nauki Polskiej. Data nie jest przypadkowa – to 553. rocznica urodzin człowieka, który „wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”, czyli Mikołaj Kopernik.

Dla mieszkańców Warmii to jednak święto o szczególnym znaczeniu. Podczas gdy dla wielu Polaków Kopernik jest postacią z podręczników, dla nas to realny administrator, lekarz i kanonik, który przez lata chodził ulicami Lidzbarka Warmińskiego, Olsztyna i Fromborka.

Wybrał Warmię

Choć urodził się w Toruniu, to właśnie Warmia stała się jego miejscem na ziemi. Spędził tu około 40 lat dojrzałego życia. To tutaj, w cieniu katedr i zamków, dojrzewała teoria heliocentryczna, która na zawsze zmieniła sposób postrzegania świata.

Kopernik nie był wyłącznie astronomem. Na Warmii dał się poznać jako człowiek wielu talentów:

• Skuteczny administrator – zarządzał dobrami kapituły warmińskiej z dużą dokładnością i odpowiedzialnością.
• Obrońca Olsztyna – podczas wojny polsko-krzyżackiej przygotowywał olsztyński zamek do obrony, wykazując się determinacją i odwagą.
• Ekonomista – sformułował zasadę wypierania lepszego pieniądza przez gorszy, znaną dziś jako prawo Kopernika-Greshama, oraz zabierał głos w sprawach regulacji cen i reformy monetarnej.
• Lekarz i kanonik – leczył mieszkańców i aktywnie uczestniczył w życiu wspólnoty.

Święto polskiej nauki

Dzień Nauki Polskiej został ustanowiony w 2020 roku jako wyraz uznania dla dorobku polskich uczonych. Symbolicznie wskazuje na to, że przełomowe odkrycia nie muszą rodzić się wyłącznie w wielkich metropoliach. Czasem powstają w ciszy fromborskiej wieży czy na krużgankach olsztyńskiego zamku – dzięki cierpliwości, obserwacji i odwadze myślenia inaczej.

To także przypomnienie, że nauka to nie tylko teoria, ale konkretne działania, które wpływają na życie społeczne, gospodarcze i polityczne. Kopernik jest tego najlepszym przykładem.

Kopernik wciąż obecny

Na Warmii jego ślady są widoczne do dziś. W murach zamku w Olsztynie zachowała się unikatowa tablica astronomiczna wykonana przez Kopernika. We fromborskiej katedrze spoczywają jego szczątki. W przestrzeni publicznej regionu jego nazwisko pojawia się w nazwach instytucji, szlaków turystycznych i wydarzeń.