Dawna synagoga w Barczewie to dziś miejsce spotkań z historią i kulturą. Za jej odnowieniem i działalnością stoi m.in. Krystyna Szter, która znalazła się w gronie wyróżnionych Nagrodą POLIN 2026.
Krystyna Szter jest prezeską barczewskiego oddziału Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”. Kapituła Nagrody POLIN doceniła jej wieloletnią troskę o dawną synagogę, działania na rzecz zachowania pamięci o żydowskich mieszkańcach regionu. Wyróżnienie przyznano również za stworzenie przestrzeni, w której historia i kultura współczesna nie muszą się wykluczać.
Synagoga znów służy mieszkańcom
Historia budynku odzwierciedla zmienne losy Barczewa. Po wojnie mieściły się w nim między innymi magazyny. Później obiekt był związany z Muzeum Warmii i Mazur oraz Centrum Tkactwa Warmii i Mazur. Z czasem ponownie stał się miejscem spotkań i działalności kulturalnej.
Od 2013 roku Krystyna Szter w dawnej synagodze organizuje wydarzenia i rozwija jej kulturalną funkcję. Dzięki zaangażowaniu wielu osób budynek przeszedł gruntowny remont i zyskał nowe życie. Odbywają się tu wystawy, koncerty, spotkania i inne inicjatywy, które przyciągają mieszkańców oraz artystów.
Inwestycja w historię i kulturę
Od 2021 roku właścicielem budynku jest Powiat Olsztyński. W kolejnych latach rozpoczęto kompleksową modernizację obiektu, finansowaną między innymi z budżetu powiatu, środków publicznych i wsparcia Fundacji Most the Most.
W 2024 roku w odnowionym budynku rozpoczęło działalność Powiatowe Atelier Kultury „Synagoga”. Obiekt jest dziś nie tylko świadectwem wielokulturowej przeszłości Barczewa, lecz także przestrzenią aktywnego życia artystycznego.
Dawna synagoga przypomina o żydowskiej społeczności, która przed wojną współtworzyła historię miasta. Jej ochrona oznacza nie tylko zachowanie zabytkowej architektury, ale również pielęgnowanie pamięci o ludziach i ich dziedzictwie.
Nagroda POLIN dla osób, które chronią pamięć
Laureatem Nagrody POLIN 2026 został Henryk Pogorzelski z Sokół, społecznik i niezależny badacz historii, który od ponad 20 lat dokumentuje dzieje miejscowej społeczności żydowskiej. Wyróżnienie otrzymała także Magdalena Czajka z Żelechowa, zaangażowana w opiekę nad cmentarzem żydowskim i przywracanie pamięci o dawnych mieszkańcach miasta.
Nagrodę Specjalną POLIN przyznano wolontariuszkom i wolontariuszom Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
