Kapituła Paszportów „Polityki” nagrodziła Katarzynę Minkowską w kategorii „Scena”. Reżyserka spektaklu „Wszyscy jesteśmy Belén” z Teatru Jaracza w Olsztynie została doceniona za nowoczesny i zaangażowany społecznie teatr.

To ważny moment nie tylko dla Katarzyny Minkowskiej, ale także dla Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Reżyserka spektaklu „Wszyscy jesteśmy Belén” otrzymała Paszport „Polityki” w kategorii „Scena” – jedno z najważniejszych wyróżnień w polskiej kulturze. Kapituła doceniła ją za teatr nowoczesny formalnie, realizowany z rozmachem, wciągający, „z ducha psychoterapeutyczny”, a przy tym niepozbawiony humoru i dystansu.

Urodzona w 1992 roku Katarzyna Minkowska należy dziś do ścisłej czołówki młodego pokolenia polskich twórczyń teatralnych. Choć zadebiutowała zaledwie kilka lat temu, jej tempo i konsekwencja robią wrażenie.

Reżyserka znana jest z przenoszenia na scenę literatury i autorskich adaptacji – od Kuncewiczowej i Orwella po Ottessę Moshfegh. W jej dorobku są m.in. „Cudzoziemka” (Teatr Polski w Poznaniu), „Mój rok relaksu i odpoczynku” (Teatr Dramatyczny w Warszawie) czy nagrodzony Gdyńską Nagrodą Dramaturgiczną spektakl „Kiedy stopnieje śnieg” z TR Warszawa. Do tego familijne „Człowiek jaki jest, każdy widzi”, „Sceny z życia małżeńskiego” według Bergmana w krakowskim Starym Teatrze oraz – ku zaskoczeniu wielu – reżyseria pożegnalnych koncertów Quebonafide na Stadionie Narodowym.

Na tym tle „Wszyscy jesteśmy Belén” w olsztyńskim Teatrze Jaracza zajmuje miejsce szczególne. Spektakl inspirowany reportażem Any Eleny Correi „Wszystkie jesteśmy Belén” opowiada historię młodej Argentynki niesłusznie skazanej po samoistnym poronieniu. Jej ciało stało się dowodem w sprawie, a bezduszny system – symbolem utraty empatii. To opowieść nie tylko o jednej kobiecie, ale o mechanizmach władzy, kontroli i odbierania głosu.

Katarzyna Minkowska nadała tej historii formę teatralnej rozprawy sądowej. Widzowie nie są tu jedynie obserwatorami – stają się świadkami i uczestnikami scenicznego procesu. Spektakl stawia pytania o granice wolności, prawo do decydowania o własnym ciele i odpowiedzialność wspólnoty. Choć akcja rozgrywa się w Ameryce Łacińskiej, jej wydźwięk okazuje się boleśnie aktualny także w Polsce.

Jeszcze przed premierą przedstawienie wywołało w Olsztynie gorącą debatę. Kontrowersje wzbudził plakat promocyjny nawiązujący do wizerunku Matki Boskiej Jasnogórskiej – z maską na twarzy i dzieckiem pozbawionym rysów. Sprzeciw zgłosili m.in. przedstawiciele Bractwa Przedmurza, duchowni oraz politycy i samorządowcy z prawej strony sceny politycznej.

W odpowiedzi skierowano oświadczenia do marszałka województwa i Ministerstwa Kultury, a w dniu premiery zorganizowano konferencję prasową. Padły tam bardzo ostre słowa – o „wymieraniu narodu”, „importowaniu ludzi z innych kontynentów”, a nawet o „odstrzelonym Jezusie”. Krytykowano także Teatr Jaracza, zarzucając mu „bazowanie na skandalach” i „promowanie niemieckości” przy okazji jubileuszu stulecia instytucji.

Do sporu odniosła się także Archidiecezja Warmińska, apelując o modlitwę o „pokój społeczny, wzajemne zrozumienie oraz poszanowanie wartości”.

Mimo licznych protestów spektakl odbył się zgodnie z planem i nie został zablokowany żadnymi formalnymi decyzjami.

Dyrektor Teatru Jaracza Paweł Dobrowolski podkreślał natomiast, że intencją twórców nie było obrażanie uczuć religijnych, lecz artystyczne zmierzenie się z trudnym tematem.

Premiera odbyła się zgodnie z planem 28 listopada 2025 roku, a spektakl nie schodzi z afisza.

Paszporty „Polityki” 2025 rozdano w siedmiu kategoriach. W filmie nagrodzono Emi Buchwald, w książce Stanisława Łubieńskiego, w sztukach wizualnych Anta Łakomskiego, w muzyce poważnej Aleksandrę Słyż, w muzyce popularnej Sw@dę x Niczos, a w kulturze cyfrowej Tomasza Kisilewicza. Nagrodę specjalną Kreatora Kultury otrzymał Tomasz Lipiński, a Paszport Czytelników Yehuda Prokopowicz.

Paszporty „Polityki” to nagrody dla młodych twórców i artystów, przyznawane od 1993 roku w różnych dziedzinach kultury. Nagroda specjalna Kreatora Kultury honoruje osoby lub instytucje w szczególny sposób promujące polską kulturę, a Paszport Czytelników wybierany jest przez publiczność.