Spektakl „Krzyżacy” Teatru im. Stefana Jaracza w reżyserii Jana Klaty zdominował jubileuszowe, 50. Opolskie Konfrontacje Teatralne, zdobywając prestiżowe Grand Prix. Olsztyńska inscenizacja sienkiewiczowskiego klasyka okazała się najlepsza w finale 11. edycji konkursu „Klasyka Żywa”.

Do Olsztyna wraca nie tylko statuetka, ale i Nagroda Główna im. Wojciecha Bogusławskiego w wysokości 80 tysięcy złotych. Jurorzy festiwalu docenili spektakl za to, że udowodnił, że „współczesna inscenizacja klasyki nie musi polegać na wymuszonej aktualizacji”. W uzasadnieniu podkreślono także genialne, rzadko spotykane połączenie epickiego rozmachu z minimalistyczną estetyką i trafnym poczuciem humoru.

Deszcz nagród

Sukces widowiska to zasługa całego zespołu, co znalazło odzwierciedlenie w licznych nagrodach indywidualnych. Docenieni zostali zarówno odtwórcy głównych ról, jak i twórcy oprawy wizualno-ruchowej:

• Maciej Cymorek – nagroda za poruszającą rolę Zbyszka z Bogdańca,
• Maciej Mydlak – nagroda za kreację Maćka z Bogdańca,
• Cezary Studniak – nagroda za głęboką rolę Juranda ze Spychowa,
• Mirek Kaczmarek – nagroda za widowiskową scenografię i reżyserię światła,
• Maciek Prusak – nagroda za porywającą choreografię.

Nowe spojrzenie na Sienkiewicza

Henryk Sienkiewicz pisał „Krzyżaków” ku pokrzepieniu serc, tworząc na bazie średniowiecznych kronik narodowy manifest. W centrum wielkiej historii starcia z Zakonem umieścił intymny wątek miłosny Zbyszka i Danusi.

Olsztyński spektakl udowadnia jednak, że ta opowieść o lojalności i oporze wciąż rezonuje ze współczesnością bez potrzeby dopisywania jej sztucznego kontekstu. Duża wierszem pisana w tym zasługa Ishbel Szatrawskiej (laureatki warmińsko-mazurskiego „Wawrzynu” z 2023 roku), która wspólnie z Janem Klatą przygotowała adaptację tekstu.

Co ciekawe, na scenie olsztyńskim aktorom towarzyszy akcent stricte regionalny – gościnnie w przedstawieniu bierze udział Bractwo Rycerskie Warmińska Dzika Kompania, dodając całości lokalnego charakteru.

Dla Jana Klaty – jednego z najbardziej wyrazistych i utytułowanych polskich reżyserów, zdobywcy m.in. Paszportu „Polityki” – to kolejny dowód na to, że potrafi czytać klasykę w sposób świeży i porywający. Dla Olsztyna to natomiast znak, że tutejszy teatr tworzy dziś widowiska na najwyższym, ogólnopolskim poziomie.

Opolskie Konfrontacje Teatralne to jeden z najstarszych i najbardziej prestiżowych festiwali teatralnych w Polsce, organizowany od 1975 roku. Wydarzenie stanowi uroczysty finał ogólnopolskiego konkursu „Klasyka Żywa”, którego celem jest nagradzanie najciekawszych współczesnych inscenizacji dawnej literatury. Przez cały rok komisja ogląda dziesiątki spektakli w teatrach w całym kraju, by wyłonić ścisłą elitę, która walczy o nagrody w Opolu.