Charakterystyczna krata przy wejściu do olsztyńskiego zamku została zdemontowana. Ma już kilkaset lat, a jej historia jest równie ciekawa jak zdobienia. To jednak nie zaginięcie zabytku, lecz początek wielkich zmian. Zamek przechodzi gruntowną modernizację wartą 76 mln zł.

Kto ostatnio przechodził obok olsztyńskiego zamku, mógł zauważyć zmianę przy wejściu. Zniknęły charakterystyczne kraty z przejścia bramnego. To jeden z elementów przygotowań do kompleksowej modernizacji Zamku Kapituły Warmińskiej, która potrwa 39 miesięcy.

Jedna z krat ma szczególną historię. Wykonali ją w XVI wieku gdańscy mistrzowie kowalstwa. Do 1974 roku znajdowała się w kościele św. Mikołaja we Fromborku. Podczas konserwacji w 2020 roku odsłonięto na niej ornamenty w kształcie lilijek i trójliści oraz profile męskich twarzy. Prawdopodobnie rzemieślnicy wzorowali się na podobnych dziełach niderlandzkich kolegów po fachu.

Zabytkowe kraty zostały zdemontowane i przewiezione do muzealnego magazynu. Ich zabezpieczenie jest częścią przygotowań do prac w historycznych wnętrzach.

Wielki remont

Zamek jest zamknięty dla zwiedzających od września 2026 roku. Rozpoczęła się realizacja projektu „Nowoczesne muzeum w zabytkowych murach – podniesienie atrakcyjności turystycznej Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie – Pomnika Historii, będącego świadectwem działalności Mikołaja Kopernika”.

Całkowita wartość przedsięwzięcia wynosi 76 mln zł. Dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS) to blisko 50 mln zł. Ponad 13 mln zł stanowi wkład własny województwa warmińsko-mazurskiego.

Tak duża inwestycja jest konieczna ze względu na wiek obiektu i ograniczony zakres remontów prowadzonych w ciągu ostatnich ponad stu lat. Zamek pochodzi z połowy XIV wieku i w wielu miejscach wymaga gruntownych prac budowlanych oraz konserwatorskich.

Zakres robót obejmuje wszystkie bryły zamku. Remontowane będą dachy skrzydła barokowego i wieży, posadzki, podłogi, schody oraz stolarka okienna i drzwiowa. Zaplanowano również modernizację i rozbudowę instalacji, konserwację elewacji i murów obronnych, a także rewaloryzację dziedzińca i zagospodarowanie międzymurza.

Zmiany obejmą także muzealne wnętrza. Powstaną nowe przestrzenie wystawiennicze, między innymi w piwnicach i na poziomie hurdycji. Modernizację przejdą strefy recepcyjne, a nowe wystawy i rozwiązania edukacyjne pozwolą lepiej prezentować historię zamku i zgromadzone w nim zbiory. Projekt zakłada również poprawę dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zapewnienie lepszych warunków ochrony muzealiów.

Do zamku dopiero w 2029 roku

Prace budowlane i konserwatorskie zaplanowano na 39 miesięcy. W tym czasie zamek będzie zamknięty dla zwiedzających. Z jego wnętrz zniknęły już nie tylko zabytkowe kraty, ale również meble, wyposażenie i muzealne rekwizyty, które zostały zabezpieczone i przewiezione do magazynów.

Finał projektu zaplanowano na grudzień 2029 roku.